Sida Iswiidhan loo maamulo

Kani waa mid ka mid ah cutubyada ugu badan su’aalaha, sababtoo ah wuxuu ka kooban yahay xog badan oo dhab ah: tirooyin, magacyo hay’adeed iyo qaybin mas’uuliyad oo cad. Cutubku wuxuu ka koobnaa bogagga 12–13.

Mabda’a asaasiga ah ee la xasusto: siyaasiyiintu waxay go’aamiyaan, hay’aduhuna way fulinayaan.

Saddex heer — iyo EU

Mas’uuliyadda siyaasadeed waxaa loo qaybiyay saddex heer:

• Heerka qaranka: dawladda
• Heerka gobolka: gobollada
• Heerka degmada: degmooyinka

Marka laga soo tago taas, Iswiidhan waxaa saameeya go’aannada laga qaato Midowga Yurub (EU).

Dawladda: riksdagen, dawladda, hay’adaha, maxkamadaha

Iswiidhan waa dimuqraadiyad wakiil oo baarlamaani ah. Taas macnaheedu waa in muwaadiniintu ay ku codeeyaan doorashada guud oo ay dooran xubno u ah riksdagen, taasoo iyaduna go’aamisa sharciyada iyo miisaaniyadda dawladda.

Riksdagen waxay leedahay 349 xubnood oo la doorto afar sano kasta. Waxay matalaan xisbiyo kala duwan iyo aagag kala duwan oo waddanka ah, waxayna go’aamiyaan sharciyada iyo sida lacagaha dawladu loo isticmaali doono. Riksdagen sidoo kale waxay doorataa raysalwasaaraha. Xarunta Riksdagen waxay ku taal Stockholm.

Dawladda waxaa hoggaaminaya raysalwasaaraha, kaas oo doortaa wasiirrada. Xilli kasta oo deyr ah dawladdu waxay riksdagen soo dhigtaa soo jeedin ku saabsan dakhliga iyo kharashka dawladda — soo jeedinta miisaaniyadda. Miisaaniyaddu waxay muujisaa siyaasadda ay dawladdu rabto inay wado.

Xisbiyada aan taageerin dawladda waxaa lagu magacaabaa mucaaradka. Shaqadoodu waa inay baaraan shaqada dawladda oo ay soo bandhigaan siyaasad kale. Ka hor riksdagen inta ay codeeyaan xisbiyada dawladda iyo mucaaradku way ka doodaan soo jeedinnada.

Hay’adaha

Dawladdu waxay maamushaa waddanka iyada oo kaashanaysa hay’adaha dawliga ah, waxaana jira dhowr boqol oo ka mid ah. Tusaalayaal qoraalka ku jira waa Arbetsförmedlingen (hay’adda shaqada), Försäkringskassan (hay’adda caymiska bulshada), Migrationsverket, Polismyndigheten (booliska) iyo Skatteverket (canshuurta). Tusaale ahaan waa Försäkringskassan ka go’aamisa marka qof codsado lacagta waalidnimada.

Hay’adahu waa waajib inay raacaan sharciga iyo tilmaamaha dawladda. Laba hay’adood oo gaar ah ayaa hubiya inay hay’adaha kale si sax ah u shaqeeyaan: Justitieombudsmannen (JO) iyo Justitiekanslern (JK).

Gobollada: 21

Gobollada waxaa maamula siyaasiyiin ay dadku doortay doorashada gobolka, go’aannadana waxaa laga qaataa regionfullmäktige (golaha gobolka).

Shaqada ugu weyn ee gobollada waa caafimaadka iyo daryeelka bukaanka. Waxay kaloo mas’uul ka yihiin gaadiidka guud — baska, tareennada magaalada iyo tareennada dhulka hoostiisa — iyo matxafyada gobolka.

Degmooyinka: 290

Degmooyinka waxaa maamula siyaasiyiin ay dadku doortay doorashada degmada, go’aannadana waxaa laga qaataa kommunfullmäktige (golaha degmada). Inta badan siyaasiyiinta degmadu waxay leeyihiin shaqooyin caadi ah, siyaasaddana waxay ku maamulaan waqtiga firaaqada.

Golaha hoostiisa waxaa jira guddiyo mas’uul ka ah qaybo kala duwan — guddiga dhaqanka maktabadaha, guddiga waxbarashada dugsiyada. Waa golaha degmada oo doorta xubnaha guddiyada.

Degmooyinku waxay mas’uul ka yihiin qayb badan oo adeegga maalinlaha ah: biyaha iyo bulaacada, daryeelka waayeelka iyo caruurta, ka-nadiifinta barafka, ilaalinta jardiinooyinka iyo waxbarashada dadka waaweyn. Qoraalku wuxuu xusaa in go’aannada degmadu inta badan saameeyaan nolosha dadka si toos ah ka badan riksdagen.

Laba wax oo kala duwan oo la xasuusto: degmada ugu weyn waa Stockholm oo leh ku dhawaad hal milyan oo qof, ugu yarna waa Dorotea oo ku taal gobolka Västerbotten oo leh in ka yar 3,000 qof.

Nidaamka dawladnimada: boqortooyo dastuuri ah

Iswiidhan waa boqortooyo dastuuri ah. Madaxda dalku waa boqor ama boqorad oo aan awood siyaasadeed lahayn — waxay u shaqeeyaan sida astaan u ah Iswiidhan, waxay booqashooyin dawladeed ku sameeyaan waddamo kale, waxayna soo dhaweeyaan madaxda dawlado kale ee booqda Iswiidhan.

Boqorka Iswiidhan magaciisu waa Carl XVI Gustaf. Gabadhiisa ugu horreysay ee dhalatay, Victoria, waa amiirad, kaddibna gabadheeda Estelle ayaa xigta.

Waxa fudud in la iskuqasbo

Saddex lammaane oo badanaa la iskuqasbo:

• Riksdagen iyo dawladda. Riksdagen ayaa sameeya sharciyada oo go’aamiya miisaaniyadda; dawladdu waxay maamushaa waddanka waxayna soo dhigtaa soo jeedinno.
• Gobolka iyo degmada. Gobolku wuxuu maamulaa caafimaadka iyo gaadiidka guud; degmadu waxay maamushaa dugsiyada, daryeelka iyo adeegga maxalliga ah.
• Siyaasiga iyo hay’adda. Siyaasiyiintu waxay go’aamiyaan go’aannada, hay’aduhuna way fulinayaan.