ሕብረተሰብ ድሕነት

ምዕራፍ 9 ብዛዕባ ማሕበራዊ ድሕነት ሕብረተሰብን ከመይ ገይሩ ከምዝምወልን እዩ ዝዛረብ። ገጻት 30–31 ይሽፍን፡ ምስ ምዕራፍ 3 (መን እንታይ ከምዝመርሕ) ምስ ምዕራፍ 8 (ገንዘብ ካበይ ከምዝመጽእ) ውን ይራኸብ።

ቀንዲ ሓሳብ፦ ማሕበራዊ ድሕነት ሕብረተሰብ ንኹሎም ነበርቲ መሰረታዊ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ውሕስነት ክህብ ኣለዎ።

ማሕበራዊ ድሕነት ማለት እንታይ ማለት እዩ

ማሕበራዊ ድሕነት ሕብረተሰብ ሰባት ውሑስ ህይወት ክነብሩ ንኽኽእሉ እዩ ዝዓሊ — ብምርካብ ሕክምና፡ ትምህርትን ቁጠባዊ ደገፍን ኣብ ግዜ ሕማም ወይ ስራሕ ኣልቦነት።

ሓንቲ ሃገር ንነበርቲኣ ጽቡቕ ማሕበራዊ ድሕነት ክትህብ እትኽእል ናብ ባጀት ናይ መንግስቲ፡ ክልላትን ኮሙናትን እኹል ኣታዊ ኣብ ዝርከበሉ ግዜ እዩ። ዓቢ ክፋል ናይቲ ገንዘብ ካብ ቐረጽ እዩ ዝመጽእ። ቐረጽ ብዙሓት ኣገደስቲ ኣገልግሎታት ብሓባር ክምወሉ የኽእል፦ ትምህርቲ፡ ሕክምናን መገድታትን።

ክልተ ነገራት ብቐሊሉ ዝርድኡ፦

• ቐረጽ ብእቶም ዝሰርሑ ሰባት ጥራይ ኣይኮነን ዝኽፈል፡ ብትካላት ውን እዩ ዝኽፈል።
• ገሊኦም ኣገልግሎታት ማሕበራዊ ድሕነት ብብሕታዊ ትካላት ይካየዱ፡ ግን ብገንዘብ ቐረጽ እዮም ዝምወሉ። ሓደ ማእከል ሕክምና ብብሕታዊ ምካየዱ ማለት ብብሕታዊ ይምወል ማለት ኣይኮነን።

ብዙሕ ሰብ ኣብ ስራሕ ብኸደ ቁጽሪ፡ ዝያዳ ኣቕሑትን ኣገልግሎትን ብዝሽየጠ ቁጽሪ፡ ንመንግስቲ፡ ንክልላትን ንኮሙናትን ዝያዳ ገንዘብ ናብ ማሕበራዊ ድሕነት ይኣቱ።

ሰለስተ ዓይነት ቐረጽ

ቐረጽ	እንታይ ምዃኑ
ቐረጽ ኣታዊ	ካብ ደሞዝ ክፋል ናብ መንግስቲ፡ ክልልን ኮሙናትን ይኸይድ
ቫት (moms፡ ቐረጽ ተወሳኺ ዋጋ)	ኣቕሑት ወይ ኣገልግሎት ኣብ ዝግዝኣሉ ግዜ ይኽፈል
ናይ ኣስራሒ ክፍሊት	ብኣስራሒ ንመንግስቲ ካብ ደሞዝ ወጻኢ ይኽፈል፡ ካብቲ ንናይ ሕማም መድሕንን ጥሮታን ዝኸይድ ኣካል ገንዘብ እዩ

መን ንመንታይ ተሓታቲ እዩ

እዚ ናይቲ ምዕራፍ ዝኸበደ ቅርጺ እዩ፡ ብተደጋጋሚ ውን ኣብ ሕቶታት ይድገም። እቲ ሓላፍነት ኣብ ተመሳሳሊ ሰለስተ ደረጃታት ናይ ምዕራፍ 3 እዩ ተመቓቒሉ ዘሎ።

መንግስቲ ጥሮታ፡ ናይ ሕማም መድሕን፡ ናይ ወላዲ መድሕን፡ ናይ ስራሕ-ኣልቦነት መድሕን፡ ደገፍ ትምህርትን ናይ ቆልዑ ደገፍን ይምውል። መንግስቲ ኸምኡውን ላዕለዋይ ትምህርትን ምርምርን ኣብ ኮለጃትን ዩኒቨርስቲታትን ይምውል።

ክልላት — 21 ኣለዋ — ካብ ነበርቲአን ቐረጽ ይእክባ፡ ንድሕነት ጥዕናን ሕክምናን ድማ ተሓተቲ እየን። ነዚ ንምቕራብ ሆስፒታላትን ማእከላት ሕክምናን የካይዳን ይምወላን። ሕክምና ብሓፈሻ ብመንግስታዊ ኣገባብ እዩ ዝካየድ፡ ግን ብገንዘብ ቐረጽ ዝምወሉ ብሕታዊ ወሃብቲ ሕክምና ውን ኣለዉ።

ኮሙናት ብገዛእ ርእሰን ክንደይ ነበርቲ ናይ ኮሙናዊ ቐረጽ ክኸፍሉ ከምዘለዎምን እቲ ገንዘብ ንምንታይ ክውዕል ከምዘለዎን ይውስና። ኮሙን ትምህርትን ኣብያተ-ትምህርትን ከምዘለው ተረጋግጽ፡ ኣረጋውያንን ሕሙማትን ሓገዝ ንኽረኽቡ ውን ተሓታቲት እያ፡ ንባዕሎም መዓልታዊ ህይወቶም ክኻየድሉ ኣብ ዘይክእሉ ግዜ።

ሰለስተ ክፋላት ሕክምና

እቲ ንዋት ንሕክምና ከምዚ ገይሩ ይመቕሎ፦

• ቀዳማይ ደረጃ ሕክምና — ማእከላት ሕክምናን ማእከላት ክንክን ቆልዑን ኣደታትን
• ናይ ሆስፒታል ክንክን — ህጹጽ ሆስፒታላት፡ ናይ ክልል ሆስፒታላትን ናይ ዩኒቨርስቲ ሆስፒታላትን፡ ኣብኡ ውን መጥባሕትን ዝማዕበለ ክንክንን ይካየድ
• ካልእ ሕክምና — ናይ ኣእምሮ ጥዕና ክንክን፡ ተሓድሶን ናይ ስኒ ክንክንን

ማሕበራዊ ድሕነት ብትግባረ ኣብ ደረጃ ኮሙን

ክንክን ቆልዑ፦ መውዓሊ ቆልዑን ናይ ድሕሪ ትምህርቲ ማእከላትን።

ትምህርቲ፦ ኣብ ኩለን ኮሙናት ንቆልዑ ኣብ መንጎ 6ን 16ን ዓመት ናይ መባእታ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣለዋ። ካብ መባእታ ትምህርቲ ወጻኢ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርትን ናይ ኮሙን ትምህርቲ ዓበይትን ኣለዋ።

ክንክን ኣረጋውያን፦ ኣረጋውያን ብተደጋጋሚ ኣብ ግብራዊ ነገራት ናይ ዕለታዊ ህይወት ሓገዝ የድልዮም — ጽገት፡ ምድላው መግቢ፡ ምሕጻብ ክዳውንቲ፡ ዕዳጋ — ከምኡውን ብዛዕባ ውልቃዊ ንጽህና። ብመሰረት ሕጊ ስዊድን ኮሙናት ንኣረጋውያን ደገፍን ሓገዝን ክህባ ኣለወን። ኮሙን ብክንክንን ኣገልግሎትን ክትሕግዝ ትኽእል፡ ኣረጋውያን ኣብ ገዝኦም ክቕመጡ ንኽኽእሉ።

እቲ ብቐሊሉ ዝሓላለኽ

እቲ ብተደጋጋሚ ኣብ መላእ እቲ ንዋት ዝሕወስ ክልል ኣንጻር ኮሙን እዩ፦

• ክልል → ሕክምና (ከምኡውን ናይ ህዝቢ መጓዓዝያ፡ ርአ ምዕራፍ 3)
• ኮሙን → ትምህርቲ፡ ክንክን ቆልዑ፡ ክንክን ኣረጋውያን
• መንግስቲ → ጥሮታ፡ መድሕናት፡ ደገፋት፡ ላዕለዋይ ትምህርቲ

ሓደ ናይ ምዝካር ኣገባብ፦ ኣብ ግዜ ሕማም ትበጽሖ ቦታ ብክልል ይካየድ፤ ኣብ ከባቢ መንበርኻ ዝርከብ — መውዓሊ ቆልዑ፡ ቤት ትምህርቲ፡ ናይ ገዛ ኣገልግሎት — ብኮሙን ይካየድ።