حقوق بشر

فصل ۷ دومین فصل بزرگ این مواد آموزشی است، صفحات ۲۲ تا ۲۶، و پرسش‌های تمرینی بسیاری دارد. این فصل حقوق بشر را از سطح سازمان ملل تا قانون‌گذاری سوئد، و گروه‌هایی که حمایت ویژه دارند، پوشش می‌دهد.

نقطهٔ شروع در قانون اساسی

قانون اساسی حکومت می‌گوید دولت باید برای دستیابی همهٔ افراد به مشارکت و برابری در جامعه تلاش کند، و برای رعایت حقوق کودکان بکوشد. همچنین می‌گوید دولت باید با تبعیض مبارزه کند بر اساس جنسیت، رنگ پوست، خاستگاه ملی یا قومی، تعلق زبانی یا مذهبی، معلولیت، گرایش جنسی، سن یا دیگر شرایط شخصی.

سازمان ملل و اعلامیهٔ سال ۱۹۴۸

پس از جنگ جهانی دوم در ۱۹۴۵، ۵۱ کشور تصمیم گرفتند سازمان ملل متحد (FN) را بنیان بگذارند — برای جلوگیری از جنگ‌های آینده و حمایت از حقوق هر انسان.

یکی از نخستین وظایف سازمان ملل توافق دربارهٔ حقوقی بود که همهٔ انسان‌ها دارند. نتیجه اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر سازمان ملل، ارائه‌شده در ۱۹۴۸، با ۳۰ ماده بود.

این اعلامیه تأکید می‌کند همهٔ انسان‌ها آزاد و برابر در ارزش و حقوق به دنیا می‌آیند و حق دارند زندگی‌ای عاری از خشونت داشته باشند. در میان این حقوق، حق بیان نظر و در میان‌گذاشتن آن با دیگران، حق کارکردن، استراحت و تعطیلات، حق تحصیل، حق فرار و درخواست پناهندگی در کشوری دیگر اگر جان فرد در خطر باشد، حق باور به هر دینی که فرد بخواهد یا نداشتن هیچ دینی، حق نداشتن تبعیض، و حق داشتن تابعیت وجود دارد.

بندی که در این زمینه اهمیت ویژه دارد: هیچ‌کس نباید بدون دلیلی موجه و مبتنی بر قانون از تابعیت خود محروم شود.

قانون منع تبعیض

تبعیض یعنی رفتار بدتر با برخی افراد نسبت به دیگران، و این نقض حقوق بشر است.

قانون منع تبعیض (diskrimineringslagen) سوئد تبعیض بر اساس جنسیت، سن، قومیت، دین، گرایش جنسی یا معلولیت را ممنوع می‌کند.

برابری جنسیتی

سیاست برابری جنسیتی سوئد یعنی زنان و مردان باید حقوق و وظایف یکسان و قدرت برابر برای تأثیرگذاری بر جامعه و زندگی خودشان داشته باشند.

در عمل این می‌تواند به معنای تغییر قواعد تبعیض‌آمیز، مبارزه با خشونت جنسی و افزایش سهم مدیران زن باشد. این سیاست در چند حوزه اجرا می‌شود:

• سیاست: سوئد می‌خواهد تعداد زنان و مردان برابر باشد، و احزاب تشویق می‌شوند هم زنان و هم مردان را برای انتخابات نامزد کنند.
• دستمزد: قوانینی برای دستمزد برابر در برابر کار برابر وجود دارد. محل‌های کار بررسی می‌شوند، و اتحادیه‌های کارگری و نهادهای دولتی برای دستمزد عادلانه تلاش می‌کنند.
• آموزش: مدارس و نهادهای دولتی برای فرصت‌های برابر در تحصیل و رشد فردی تلاش می‌کنند.
• والدینی: مرخصی والدین (föräldrapenningen) امکان می‌دهد هم زنان و هم مردان بتوانند در خانه با کودکان خردسال بمانند، و دولت والدین را به تقسیم این مرخصی تشویق می‌کند.

خشونت در روابط نزدیک و خشونت ناموسی

هم خشونت در روابط نزدیک و هم خشونت و سرکوب ناموسی طبق قانون سوئد جرم محسوب می‌شوند.

سوئد قانون رضایت (samtyckeslag) دارد: کسی که می‌خواهد با فرد دیگری رابطهٔ جنسی داشته باشد باید مطمئن شود آن فرد دیگر داوطلبانه شرکت می‌کند. این الزام حتی وقتی طرفین با هم ازدواج کرده‌اند نیز اعمال می‌شود.

خشونت ناموسی یعنی خانواده یا گروهی می‌کوشد رفتار افراد داخل خانواده یا گروه را کنترل کند. این می‌تواند خشونت فیزیکی، فشار روانی یا تهدید اجتماعی باشد — و کنترل شدید، برای نمونه اجبار به ازدواج برخلاف میل فرد. وقتی کسی به‌دلیل زیرپاگذاشتن قواعد خانواده یا فامیل مورد خشونت قرار می‌گیرد، آن را خشونت یا سرکوب ناموسی می‌نامند.

دو نکته ارزش توجه دارند: این خشونت فقط زنان و دختران را هدف نمی‌گیرد — پسران، مردان و افراد hbtqi هم می‌توانند قربانی باشند — و ازدواج کودکان، یعنی ازدواج فردی زیر ۱۸ سال، طبق قانون سوئد ممنوع است.

ادارهٔ برابری جنسیتی (Jämställdhetsmyndigheten) مسئول کار ملی مبارزه با خشونت و سرکوب ناموسی است. دولت از خدمات حمایتی، خانه‌های امن و سازمان‌هایی که با افراد آسیب‌دیده کار می‌کنند، حمایت مالی می‌کند.

قانون خرید سکس

در سوئد خرید سکس غیرقانونی است. خریدار می‌تواند مجازات شود، اما نه فروشنده. با هدف‌گیری خریدار، قانون نشان می‌دهد که سوءاستفادهٔ جنسی از کسی در برابر پول قابل‌قبول نیست.

حقوق کودکان

کنوانسیون حقوق کودک سازمان ملل باید از حقوق بشری همهٔ کودکان حمایت کند. از سال ۲۰۲۰ این کنوانسیون در سوئد جایگاه قانون دارد.

این یعنی نهادهای دولتی، دادگاه‌ها، شهرداری‌ها و استان‌ها باید آن را اجرا کنند، و دولت مسئولیت نهایی دارد که همهٔ قوانین سوئد از آن حمایت کنند. در عمل این یعنی سیاست‌مداران و نهادها باید پیش از تصمیمی که بر کودکان اثر می‌گذارد نظر آن‌ها را بپرسند، دادگاه باید در اختلاف حضانت نظر کودک را جویا شود، و شهرداری‌ها باید هنگام ساخت مسکن، زمین بازی یا مدرسه به مصلحت کودک فکر کنند.

طبق این کنوانسیون، والدین یا سرپرست دیگر مسئول تربیت و رشد کودک است — و سرپرست حق دارد از جامعه حمایت دریافت کند.

همهٔ خشونت علیه کودکان ممنوع است، هم طبق کنوانسیون حقوق کودک و هم طبق قانون سوئد، و این جرم می‌تواند به زندان منجر شود. این ممنوعیت شامل همه‌جا می‌شود، هم در خانه و هم در سایر بخش‌های جامعه. خشونت علیه کودکان می‌تواند شامل کتک‌زدن، خشونت روانی، سوءاستفادهٔ جنسی یا ختنهٔ زنان باشد.

سالی که بارها تکرار می‌شود: سوئد در ۱۹۷۹ نخستین کشور جهان بود که کتک‌زدن کودکان را ممنوع کرد. امروز حدود ۷۰ کشور چنین ممنوعیتی دارند.

اقلیت‌های ملی و بومیان

در سال ۲۰۰۰ سوئد پنج اقلیت ملی را به رسمیت شناخت: یهودیان، رومانی‌ها (romer)، سامی‌ها (samer)، سوئدی‌های فنلاندی‌تبار (sverigefinnar) و تورنه‌دالی‌ها (tornedalingar). آن‌ها حق دارند از زبان‌های اقلیت یدیش، romani chib، سامی، فنلاندی و meänkieli در ارتباط با نهادهای دولتی، در مهدکودک و در مراقبت از سالمندان استفاده کنند.

سامی‌ها همچنین بومیانی به‌رسمیت‌شناخته‌شده هستند. آن‌ها پیوندی دیرینه و قوی با سرزمینی دارند که سوئد، نروژ، فنلاند و روسیه را دربر می‌گیرد و سامی‌لند (Sápmi) نامیده می‌شود. به‌عنوان بومیان، سامی‌ها حقوق ویژه‌ای مرتبط با زمین و منابع طبیعی در سامی‌لند سوئد دارند، و اعضای samebyar (روستاهای سامی) حق پرورش گوزن شمالی در مناطق چرای مشخص را دارند.

سامی‌ها پارلمانی مستقل و منتخب مردمی به‌نام پارلمان سامی (Sametinget) دارند که جمعیت سامی را در مسائل زبان، فرهنگ و هویت نمایندگی می‌کند. این نهادی مشورتی است که برخی وظایف اداری نیز دارد.

افراد hbtqi

hbtqi نام جمعی برای همجنس‌گرایان، دوجنس‌گرایان، تراجنسیتی‌ها، کوییرها و بین‌جنسیتی‌ها است.

تبعیض بر اساس گرایش جنسی، هویت جنسیتی و بیان جنسیتی طبق قانون منع تبعیض ممنوع است. حق زندگی با هر کسی که فرد بخواهد قانوناً حمایت می‌شود، و ازدواج با فردی از همان جنسیت مجاز است.

سه سال از این مواد آموزشی:

• در ۱۹۴۴ همجنس‌گرا بودن در سوئد قانونی شد
• در ۲۰۰۳ زوج‌های همجنس‌گرا حق فرزندخواندگی یافتند
• در ۲۰۰۹ کلیسای سوئد ازدواج همجنس‌گرایان در کلیسا را مجاز کرد

رژهٔ افتخار (Pridetåget) تظاهراتی برای حقوق و در مخالفت با تبعیض علیه افراد hbtqi است.

افراد دارای معلولیت

افراد دارای معلولیت ممکن است با موانع روبه‌رو شوند یا در معرض تبعیض در جامعه قرار بگیرند. به همین دلیل قوانینی برای حمایت از آن‌ها در برابر تبعیض وجود دارد — همان قانون منع تبعیض که سایر موارد را نیز پوشش می‌دهد.