انتخابات و احزاب سیاسی

فصل ۴ دربارهٔ نحوهٔ برگزاری عملی انتخابات است — چه کسی در کدام انتخابات حق رأی دارد، آرا چگونه به کرسی تبدیل می‌شوند و چه احزابی وجود دارند. این فصل صفحات ۱۴ و ۱۵ را دربر می‌گیرد و شامل چند قاعده است که آسان اشتباه گرفته می‌شوند.

چه کسی در کدام انتخابات حق رأی دارد؟

این دشوارترین بخش فصل است، چون قواعد بین انتخابات‌های مختلف فرق می‌کند. شرط پایه در همهٔ انتخابات‌ها این است که فرد ۱۸ سال تمام داشته باشد. سپس قواعد دیگری اعمال می‌شود:

انتخابات	شرط
انتخابات ریکسداگ	تابعیت سوئد
انتخابات شهرداری و استانی	بدون تابعیت سوئد، اما دست‌کم سه سال ثبت اقامت (folkbokförd) در سوئد
انتخابات شهرداری و استانی، شهروندان اتحادیهٔ اروپا و کشورهای نوردیک	فقط ثبت اقامت در کشور
انتخابات پارلمان اروپا	شهروندان اتحادیهٔ اروپا در کشوری که در آن ثبت اقامت دارند رأی می‌دهند

اینکه می‌توان بدون تابعیت سوئد در انتخابات شهرداری و استانی رأی داد، نکته‌ای است که بسیاری از آن بی‌خبرند، و دقیقاً همان جزئیاتی است که برای یک پرسش امتحانی مناسب است.

هر چند وقت انتخابات برگزار می‌شود؟

• ریکسداگ، شورای استان و شورای شهرداری: هر چهار سال یک بار
• پارلمان اروپا: هر پنج سال یک بار

همه‌پرسی‌ها

گاهی دربارهٔ موضوعی خاص همه‌پرسی برگزار می‌شود. این همه‌پرسی‌ها می‌توانند در سطح ملی، در یک استان یا در یک شهرداری برگزار شوند.

مهم‌ترین نکته‌ای که باید بدانی: همه‌پرسی‌ها مشورتی‌اند. یعنی سیاست‌مداران موظف به پیروی از نتیجهٔ آن نیستند.

نمونه‌ای که در مواد آموزشی آمده، همه‌پرسی دربارهٔ یورو در سال ۲۰۰۳ است، که در آن مردم رأی منفی دادند و سوئد کرون سوئدی خود را حفظ کرد.

نحوهٔ رأی‌دادن

کسی که حق رأی دارد، پیش از انتخابات یک کارت رأی به خانه‌اش پست می‌شود. روی کارت رأی مشخص است باید به کدام محل رأی‌گیری برود. همچنین می‌توان به‌جای رفتن به محل رأی‌گیری در روز انتخابات، در مکان‌های ویژه پیش‌رأی داد.

در محل رأی‌گیری برگه‌های رأی احزاب گوناگون موجود است. رأی‌دهنده در یک غرفهٔ رأی، پشت یک پرده، رأی می‌دهد، چون انتخابات مخفی است و کسی نباید بتواند ببیند فرد به چه کسی رأی می‌دهد.

احزاب سیاسی

یک حزب سیاسی افرادی را گرد هم می‌آورد که ایده‌های مشترکی دربارهٔ نحوهٔ ادارهٔ جامعه دارند. احزاب راه‌حل‌های گوناگون پیشنهاد می‌دهند و مسائلی را که مهم می‌دانند دنبال می‌کنند، که این به رأی‌دهندگان گزینه‌هایی برای انتخاب می‌دهد.

هر کس بخواهد می‌تواند برای تأثیرگذاری بر محتوای سیاست عضو یک حزب شود — و همچنین می‌توان به‌همراه دیگران حزبی جدید تأسیس کرد.

در کارزار انتخاباتی پیش از انتخابات، احزاب می‌کوشند رأی‌دهندگان را از راه مناظره، گردهمایی، تبلیغات سیاسی و کارزار در خیابان‌ها و میدان‌ها قانع کنند.

انتخابات نسبی و سد چهاردرصدی

سوئد انتخابات نسبی دارد. یعنی احزاب به نسبت سهمی که از آرا کسب کرده‌اند در ریکسداگ یا در شورای استان و شورای شهرداری کرسی می‌گیرند: حزبی که بیست درصد آرا را کسب کند، بیست درصد کرسی‌ها را می‌گیرد.

پیامد این نظام آن است که احزاب اغلب برای کسب اکثریت لازم برای پیشنهادهایشان به همکاری نیاز دارند.

سد چهاردرصدی: یک حزب باید دست‌کم چهار درصد آرا را کسب کند تا وارد ریکسداگ شود. این قاعده برای جلوگیری از ورود احزاب بیش‌ازحد زیاد وجود دارد، چون این کار ایجاد اکثریت پایدار را دشوارتر می‌کند.

احزاب حاضر در ریکسداگ

این مواد احزابی را که تا انتخابات ۲۰۲۶ در ریکسداگ حضور داشتند، به ترتیب حروف الفبا، فهرست می‌کند:

• Centerpartiet (C)
• Kristdemokraterna (KD)
• Liberalerna (L)
• Miljöpartiet (MP)
• Moderaterna (M)
• Socialdemokraterna (S)
• Sverigedemokraterna (SD)
• Vänsterpartiet (V)

در انتخابات شهرداری و استانی همچنین اغلب احزاب محلی وجود دارند که فقط برای استان یا شهرداری خودشان سیاست دارند و در سطح ملی نامزد نمی‌شوند.

آنچه آسان است اشتباه گرفته شود

• چهار سال یا پنج سال؟ ریکسداگ، استان و شهرداری هر چهار سال؛ پارلمان اروپا هر پنج سال.
• تابعیت یا ثبت اقامت؟ انتخابات ریکسداگ تابعیت می‌خواهد؛ انتخابات شهرداری و استانی نه.
• مشورتی یا الزام‌آور؟ همه‌پرسی‌ها مشورتی‌اند.
• چهار درصد مربوط به ریکسداگ است.